Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η πιο ουσιαστική μεταρρύθμιση των τελευταίων δεκαετιών στον έλεγχο και την καταβολή των αγροτικών ενισχύσεων, με βασικό εργαλείο τις ψηφιακές τεχνολογίες και τα γεωχωρικά δεδομένα.
Για πρώτη φορά, το κράτος αποκτά αντικειμενική εικόνα του τι υπάρχει πραγματικά στο έδαφος, αξιοποιώντας δορυφορικές εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης από μικροδορυφόρους και τα δεδομένα του Ελληνικού Κτηματολογίου που βρίσκεται πλέον σε λειτουργία. Καλλιέργειες, βοσκότοποι, θερμοκήπια, κτίσματα και εκτάσεις χωρίς αγροτική δραστηριότητα αποτυπώνονται με ακρίβεια, περιορίζοντας τις ασάφειες που χαρακτήριζαν το παρελθόν.
Τον κεντρικό συντονισμό έχει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και την ΑΑΔΕ. Το σχέδιο έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις απαιτήσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, η ψηφιακή μετάβαση λειτουργεί ως εργαλείο διαφάνειας και δικαιοσύνης, επιτρέποντας στο κράτος να αντιμετωπίσει παθογένειες δεκαετιών και να προστατεύσει όσους ζουν πραγματικά από την παραγωγή.
Κεντρικός πυλώνας της μεταρρύθμισης είναι ο νέος ενιαίος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης της χώρας. Το υπόβαθρο αυτό αποτελεί πλέον τη σταθερή βάση για το γεωγραφικό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ, διασφαλίζοντας ότι επιλέξιμες για ενισχύσεις είναι αποκλειστικά οι πραγματικές γεωργικές εκτάσεις.
Πάνω σε αυτό το υπόβαθρο εφαρμόζονται εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, τα οποία αναλύουν μορφολογικά και φασματικά χαρακτηριστικά των εκτάσεων, αλλά και τη χρονική τους εξέλιξη. Το σύστημα μπορεί να αναγνωρίσει αν μια έκταση καλλιεργείται, αν βοσκείται, αν έχει αλλάξει χρήση ή αν παραμένει αδρανής, επιτρέποντας στοχευμένους και όχι μαζικούς ελέγχους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι συνεπείς αγρότες παύουν να υφίστανται οριζόντιες περικοπές και καθυστερήσεις. Οι ενισχύσεις τους θωρακίζονται, καθώς το σύστημα μπορεί να αποδείξει αντικειμενικά ότι οι εκτάσεις τους είναι ενεργές και επιλέξιμες.
Ήδη, από τις πρώτες επικαιροποιήσεις των δορυφορικών υποβάθρων καταγράφονται σαφείς αλλαγές στη χρήση γης, όπως στην περιοχή του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι Κρήτης, όπου εκτάσεις που παλαιότερα εμφανίζονταν ως αγροτικές έχουν μετατραπεί σε εργοτάξια και υποδομές.
Οι ψηφιακοί έλεγχοι συμπληρώνονται από επιτόπιους ελέγχους με σύγχρονα μέσα, όπως γεωαναφερμένες φωτογραφίες, βίντεο και τρισδιάστατες αποτυπώσεις, ενώ παράλληλα αναπτύσσεται το GOV AGRI Wallet. Μέσω της εφαρμογής, οι παραγωγοί θα μπορούν να δηλώνουν ψηφιακά τη δραστηριότητά τους και να τεκμηριώνουν με ασφάλεια την παρουσία τους στο πεδίο.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η νέα αυτή φιλοσοφία μετατρέπει τον έλεγχο από απειλή σε εγγύηση: για δίκαιη κατανομή των πόρων της ΚΑΠ, αποφυγή ευρωπαϊκών κυρώσεων και έγκαιρη, δίκαιη πληρωμή των πραγματικών αγροτών.
