Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι δανειολήπτες διαπραγματεύονται τα χρέη τους με τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων προβλέπει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Το σχέδιο, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 7 Οκτωβρίου, περιλαμβάνει 16 παρεμβάσεις για το ιδιωτικό χρέος. Οι οκτώ αφορούν την προστασία των οφειλετών και οι υπόλοιπες τη λειτουργία και την εποπτεία των servicers.
Για όσους έχουν στεγαστικά, καταναλωτικά ή επιχειρηματικά δάνεια σε καθυστέρηση, οι σημαντικότερες προβλέψεις αφορούν τις προθεσμίες των ρυθμίσεων, τις προκαταβολές, τους πλειστηριασμούς και τη δυνατότητα να γνωρίζουν αναλυτικά τι οφείλουν.
Απάντηση μέσα σε τρεις μήνες για τη ρύθμιση του δανείου
Το νέο πλαίσιο προβλέπει συγκεκριμένες προθεσμίες στις απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ οφειλέτη και πιστωτή.
Μετά την υποβολή αίτησης και πλήρους φακέλου, η τράπεζα ή ο servicer θα πρέπει μέσα σε τρεις μήνες είτε να καταθέσει πρόταση ρύθμισης είτε να εξηγήσει εγγράφως γιατί την απορρίπτει.
Ο δανειολήπτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει, ενώ η συνολική διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο σε έξι μήνες.
Η νέα διαδικασία προβλέπεται να αντικαταστήσει τον Κώδικα Δεοντολογίας για τις διμερείς ρυθμίσεις.
Πλαφόν 15% στην προκαταβολή
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τα χρήματα που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής ως προκαταβολή για να συμφωνήσει σε απευθείας ρύθμιση.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ανώτατο όριο 15% της οφειλής, έναντι απαιτήσεων που, σύμφωνα με το υπουργείο, σε ορισμένες περιπτώσεις έφθαναν ακόμη και στο 50%.
Για παράδειγμα, σε οφειλή 40.000 ευρώ, το ανώτατο ποσό προκαταβολής θα είναι 6.000 ευρώ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι δανειολήπτες θα πρέπει να καταβάλλουν 15%. Πρόκειται για το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο και όχι για υποχρεωτική προκαταβολή.
Τι προβλέπεται πριν από έναν πλειστηριασμό
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρύθμιση που αφορά τους πλειστηριασμούς.
Ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλλει πρόταση ρύθμισης τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον πλειστηριασμό.
Η υποχρέωση υποβολής πρότασης υπάρχει ήδη, αλλά το νέο πλαίσιο προβλέπει αυστηρότερες απαιτήσεις ως προς το περιεχόμενό της.
Η πρόταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το πραγματικό εισόδημα, την περιουσιακή κατάσταση και τη δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Όπου υπάρχουν δύο εφικτές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο.
Προσοχή: Η πρόβλεψη αυτή δεν σημαίνει αυτόματη αναστολή ενός προγραμματισμένου πλειστηριασμού επειδή υποβλήθηκε αίτημα ρύθμισης.
Προστασία για όσους πληρώνουν κανονικά τη ρύθμισή τους
Αυστηρότερες συνέπειες προβλέπονται για τράπεζες και servicers που παραβιάζουν ενεργές ρυθμίσεις συνεπών οφειλετών.
Όσο ο δανειολήπτης τηρεί τη συμφωνία του, το νέο πλαίσιο απαγορεύει ενέργειες όπως η καταγγελία της ρύθμισης, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και η συνέχιση πλειστηριασμού.
Σε περίπτωση παραβίασης προβλέπονται ακυρότητα της παράνομης πράξης, πίστωση ποσού ίσου με πέντε μηνιαίες δόσεις υπέρ του οφειλέτη και παράταση της ρύθμισης κατά πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση.
Προβλέπονται επίσης διοικητικά πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ στον πιστωτή.
Η προστασία καλύπτει και περιπτώσεις όπου μια δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής δεν παρείχε εγκαίρως τα αναγκαία στοιχεία πληρωμής.
Υποχρέωση ενημέρωσης σε 45 ημέρες, αλλιώς αναστολή τόκων
Ο οφειλέτης θα έχει ρητό δικαίωμα να ζητά δωρεάν πλήρη ενημέρωση για το χρέος του.
Στα στοιχεία περιλαμβάνονται οι συμβάσεις, οι προηγούμενες πληρωμές, το κεφάλαιο, οι τόκοι, οι προμήθειες και ο τρόπος υπολογισμού του επιτοκίου.
Εφόσον οι πληροφορίες δεν είναι ήδη πλήρως διαθέσιμες στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης, θα πρέπει να χορηγούνται μέσα σε 45 ημέρες.
Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να δοθούν πλήρως τα στοιχεία, προβλέπεται αναστολή της τοκοφορίας έως ότου εκπληρωθεί η υποχρέωση ενημέρωσης.
Δεν πρόκειται για διαγραφή της οφειλής, αλλά για συγκεκριμένη συνέπεια της καθυστερημένης ενημέρωσης.
Περιορισμός στη διόγκωση παλαιών χρεών
Το νομοσχέδιο επαναφέρει την προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του νόμου 3259/2004 για παλαιές ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Στόχος είναι να τεθεί όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη απαίτηση για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών.
Η εφαρμογή της ρύθμισης θα εξαρτάται από τις νόμιμες προϋποθέσεις και δεν σημαίνει γενική διαγραφή όλων των τόκων ή αυτόματο «κούρεμα» κάθε δανείου.
Παράλληλα, διευρύνεται η προστασία των ευάλωτων οφειλετών σε γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων παιδιών με πιστοποιημένη αναπηρία τουλάχιστον 67%.
Αυστηρότεροι έλεγχοι στους servicers
Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα υποχρεούνται να δημοσιοποιούν περισσότερες πληροφορίες για τα δάνεια που διαχειρίζονται, τα οικονομικά τους αποτελέσματα και τον χειρισμό παραπόνων.
Επιπλέον, θα υποβάλλουν κάθε χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος σχέδιο διαχείρισης των απαιτήσεών τους.
Για συγκεκριμένες τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου προβλέπεται ανεξάρτητος ετήσιος έλεγχος, ενώ ενισχύεται και το πλαίσιο δημοσιοποίησης κυρώσεων.
Τι πρέπει να προσέξουν τώρα οι δανειολήπτες
Όσοι έχουν οφειλές σε τράπεζες ή servicers είναι σκόπιμο να διατηρούν γραπτό αρχείο της επικοινωνίας τους και να ελέγχουν προσεκτικά κάθε πρόταση ρύθμισης, ιδιαίτερα ως προς το συνολικό ποσό, τις δόσεις, τα επιτόκια και τις πρόσθετες επιβαρύνσεις.
Εάν υπάρχει προγραμματισμένος πλειστηριασμός ή έχει κοινοποιηθεί διαταγή πληρωμής, απαιτείται άμεση εξέταση των ισχυουσών προθεσμιών και των διαθέσιμων νομικών μέσων. Η αναμονή για την ψήφιση του νέου νόμου δεν αναστέλλει από μόνη της τις διαδικασίες.
Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 22 Οκτωβρίου 2026, στις 10 το πρωί, ενώ στόχος του υπουργείου είναι η ψήφιση του νομοσχεδίου την πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου.
Μέχρι τότε, οι νέες διατάξεις παραμένουν προτεινόμενες και η τελική εφαρμογή τους θα εξαρτηθεί από το κείμενο που θα ψηφιστεί και τις προβλεπόμενες ημερομηνίες έναρξης ισχύος.
