Τη δημόσια συζήτηση γύρω από την παρουσία της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα και τις ζημιές στον άνθρωπο έρχεται να ξεκαθαρίσει νέα επιστημονική έρευνα του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ, βασισμένη σε επίσημα δεδομένα 22 ετών από τον ΕΛΓΑ.
Η μελέτη ανέλυσε 7.067 αιτήσεις αποζημίωσης για ζημιές από καφέ αρκούδα την περίοδο 1999–2020, συνολικού ύψους περίπου 4,1 εκατ. ευρώ. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, παρά την ανάκαμψη και γεωγραφική επέκταση του πληθυσμού της αρκούδας, οι συνολικές ζημιές δεν αυξήθηκαν.
Η πλειονότητα των αποζημιώσεων αφορούσε την κτηνοτροφία (59,4%), ακολουθούμενη από τη μελισσοκομία (23%) και τη γεωργική παραγωγή (17,6%). Μετά από μια αρχική αύξηση έως το 2009, οι αιτήσεις αποζημίωσης μειώθηκαν, ενώ από το 2012 και μετά παραμένουν σταθερές, σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα του 1999.
Σύμφωνα με τα βασικά ευρήματα της έρευνας, η ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι η αύξηση του πληθυσμού της αρκούδας οδηγεί αναπόφευκτα σε περισσότερες συγκρούσεις με τον άνθρωπο δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η χωρική κατανομή των ζημιών. Σε περιοχές όπου η αρκούδα υπάρχει εδώ και δεκαετίες και εφαρμόζονται συστηματικά προληπτικά μέτρα, τα επίπεδα ζημιών είναι σταθερά ή μειούμενα. Αντίθετα, αυξητικές τάσεις εμφανίζονται κυρίως σε περιοχές όπου η παρουσία της αρκούδας είναι σχετικά πρόσφατη, οι τοπικές κοινωνίες δεν έχουν εμπειρία συνύπαρξης και απουσιάζουν μέτρα πρόληψης.
Η έρευνα καταγράφει επίσης σαφή εποχικά μοτίβα. Οι ζημιές στην κτηνοτροφία και τη γεωργία αυξάνονται κυρίως στα τέλη του καλοκαιριού και το φθινόπωρο, με κορύφωση τον Σεπτέμβριο, ενώ στη μελισσοκομία η μεγαλύτερη συχνότητα παρατηρείται την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού, με κορύφωση τον Ιούνιο. Το στοιχείο αυτό, σύμφωνα με τους ερευνητές, καθιστά τις συγκρούσεις προβλέψιμες και άρα διαχειρίσιμες.
Το συνολικό μήνυμα της μελέτης είναι σαφές: η συνύπαρξη ανθρώπου και καφέ αρκούδας στην Ελλάδα είναι εφικτή και ήδη συμβαίνει. Η πρόληψη αποδεικνύεται πιο αποτελεσματική από την αποζημίωση, ενώ η έγκαιρη ενημέρωση και στήριξη των τοπικών κοινωνιών, ιδίως σε περιοχές επανεμφάνισης του είδους, θεωρείται κρίσιμη.
Η έρευνα με τίτλο “Revisiting the Link Between Population Recovery and Human-Wildlife Conflicts: Insights From Brown Bear Compensation Claims in Greece” δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Animal Conservation. Συγγραφείς είναι ο Γενικός Διευθυντής του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ Δρ. Αλέξανδρος Καραμανλίδης, η βιολόγος Ζωή Σκάλκου και οι επιστημονικοί συνεργάτες Miguel de Gabriel Hernando και Carlos Bautista.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη εκτίμηση του ΑΡΚΤΟΥΡΟΥ προς τις εθνικές αρχές το 2025, ο πληθυσμός της καφέ αρκούδας στην Ελλάδα υπολογίζεται σε περίπου 900 άτομα, έναντι 450–500 που είχαν καταγραφεί το 2019.
