Συνέντευξη στη «Μακεδονία της Κυριακής» και στον δημοσιογράφο Νίκο Οικονόμου έδωσε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου, βάζοντας ξανά στο τραπέζι το μεγάλο αφήγημα της επόμενης ημέρας.
Αυτή τη φορά δεν μίλησε απλώς για ψηφιακό κράτος. Μίλησε για «έξυπνο κράτος» μέχρι το 2030. Για Δημόσιο που προβλέπει ανάγκες, για τεχνητή νοημοσύνη, για διαλειτουργικότητες, για υπηρεσίες που δεν θα ταλαιπωρούν τον πολίτη.
Ωραία ακούγονται όλα αυτά. Μόνο που στα Τρίκαλα έχουμε ακούσει ξανά τη λέξη «έξυπνο».
Την ακούσαμε για την πόλη. Την είδαμε να γίνεται παρουσίαση, σύνθημα, ταυτότητα, εξώφυλλο, πολιτικό εισιτήριο. Η «έξυπνη πόλη» ταξίδεψε πολύ πιο γρήγορα από όσο πρόλαβε να συμμαζευτεί η ίδια η πόλη.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πόσες πλατφόρμες στήθηκαν, πόσες εφαρμογές παρουσιάστηκαν και πόσα συνέδρια χειροκρότησαν το μοντέλο των Τρικάλων.
Το ερώτημα είναι τι έμεινε στον πολίτη.
Έγινε πιο εύκολη η καθημερινότητά του; Συντονίστηκαν καλύτερα οι υπηρεσίες; Προστατεύτηκαν οι υποδομές; Υπήρξε συνέχεια, έλεγχος, λογοδοσία και αποτέλεσμα; Ή μήπως η «εξυπνάδα» έμεινε στη βιτρίνα, ενώ τα βασικά συνέχισαν να σέρνονται πίσω από τις μεγάλες λέξεις;
Διότι μια πόλη δεν γίνεται έξυπνη επειδή το δηλώνει. Γίνεται έξυπνη όταν δεν χρειάζεται ο πολίτης να κυνηγά το αυτονόητο. Όταν τα έργα δεν ανοίγουν και ξανανοίγουν. Όταν οι υπηρεσίες συνεννοούνται. Όταν η τεχνολογία δεν είναι σκηνικό για φωτογραφίες, αλλά εργαλείο που λύνει πραγματικά προβλήματα.
Και τώρα, από την «έξυπνη πόλη» περνάμε στο «έξυπνο κράτος».
Το ίδιο λεξιλόγιο, σε μεγαλύτερη πίστα. Η ίδια υπόσχεση, σε εθνική κλίμακα. Η ίδια γυαλισμένη αφήγηση, με ακόμη πιο ακριβές λέξεις.
Μόνο που τα Τρίκαλα δεν είναι υποχρεωμένα να χειροκροτούν κάθε φορά που ξανασερβίρεται το ίδιο όραμα με καινούργιο περιτύλιγμα. Έχουν δικαίωμα να ρωτούν. Και μάλιστα πρώτα από όλους.
Γιατί εδώ χτίστηκε μεγάλο μέρος αυτής της πολιτικής εικόνας. Εδώ προβλήθηκε το μοντέλο. Εδώ εμφανίστηκε η «έξυπνη πόλη» ως απόδειξη διοικητικής ικανότητας. Εδώ δημιουργήθηκε το brand που σήμερα επιχειρεί να ανέβει επίπεδο.
Άρα εδώ πρέπει να γίνει και ο απολογισμός.
Όχι με φυλλάδια. Όχι με βίντεο. Όχι με ατάκες για το μέλλον. Με καθαρές απαντήσεις για το παρόν.
Τι λειτούργησε πραγματικά; Τι κόστισε; Τι εγκαταλείφθηκε; Τι έμεινε ενεργό; Τι άλλαξε στην καθημερινότητα; Ποιος λογοδότησε για όσα δεν προχώρησαν; Ποιος μέτρησε το αποτέλεσμα πέρα από την επικοινωνία;
Το gov.gr μπορεί να είναι χρήσιμο. Οι ψηφιακές υπηρεσίες μπορούν να γλιτώνουν χρόνο. Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει το κράτος. Κανείς σοβαρός άνθρωπος δεν ζητά επιστροφή στις ουρές και στη χαρτούρα.
Άλλο όμως η ψηφιοποίηση που υπηρετεί τον πολίτη και άλλο η πολιτική χρήση της τεχνολογίας ως επικοινωνιακό κάλυμμα ανεπάρκειας.
Γιατί αν ένα κράτος είναι ανοργάνωτο, η τεχνητή νοημοσύνη δεν το κάνει αυτομάτως έξυπνο. Αν μια διοίκηση δεν έχει λογοδοσία, καμία πλατφόρμα δεν τη σώζει. Αν τα βασικά δεν λειτουργούν, το «έξυπνο» γίνεται απλώς πιο ακριβός τρόπος να κρύβεται το πρόβλημα.
Στα Τρίκαλα το ξέρουμε καλά.
Η πόλη έγινε «έξυπνη» στα λόγια πολύ πριν γίνει λειτουργική στην πράξη. Και τώρα που ο ίδιος πολιτικός λόγος υπόσχεται «έξυπνο κράτος», η πρώτη αντίδραση δεν μπορεί να είναι το χειροκρότημα.
Πρέπει να είναι η μνήμη.
Γιατί η τεχνολογία χωρίς απολογισμό είναι θέαμα. Η καινοτομία χωρίς αποτέλεσμα είναι διαφήμιση. Και το «έξυπνο κράτος» χωρίς καθαρή απάντηση για την «έξυπνη πόλη» των Τρικάλων μοιάζει λιγότερο με σχέδιο και περισσότερο με επόμενο πολιτικό σλόγκαν.
Γιατί, τελικά, στα Τρίκαλα μπορεί να υπήρξε ένας πολύ έξυπνος δήμαρχος, που έκανε το αφήγημα της «έξυπνης πόλης» σκαλοπάτι πολιτικής ανέλιξης. Αν υπήρξε και πραγματικά «έξυπνη πόλη», ας το κρίνουν οι δημότες από την καθημερινότητά τους.
