Η ανακοίνωση για «σαρωτικούς ελέγχους» σε κλινικές και βιομηχανίες της Θεσσαλίας, με εντολή του Περιφερειάρχη μετά την τραγωδία στη Βιολάντα, θα έπρεπε να καθησυχάζει. Αντί γι’ αυτό γεννά ένα εύλογο ερώτημα. Αν τα προβλήματα εντοπίζονται τώρα, πόσο καιρό λειτουργούσαν χωρίς ουσιαστικό έλεγχο;
Το πολιτικό ζήτημα δεν είναι αν θα επιβληθούν πρόστιμα ή αν θα ανακληθούν άδειες κατόπιν εορτής. Το ουσιαστικό ερώτημα βρίσκεται στο πριν. Αν σήμερα διαπιστώνονται πολεοδομικές παραβάσεις, ελλείψεις πυρασφάλειας, ζητήματα αναλογίας προσωπικού και κλινών, τότε κάποιος υπέγραψε. Κάποιος βεβαίωσε. Κάποιος έκρινε ότι όλα λειτουργούν καλώς.
Για χρόνια, η νομιμότητα αντιμετωπιζόταν ως διαπραγματεύσιμη υποχρέωση και όχι ως αδιαπραγμάτευτος κανόνας. Στο όνομα της ανάπτυξης, της ευελιξίας ή της πολιτικής ανοχής, δημιουργήθηκαν γκρίζες ζώνες. Οι σημερινοί έλεγχοι σε δεκάδες μονάδες υγείας και βιομηχανίες στη Θεσσαλία αποκαλύπτουν κάτι βαθύτερο. Ότι το σύστημα ενεργοποιείται πλήρως μόνο όταν προηγηθεί μια κρίση.
Κάθε τραγωδία σε χώρο εργασίας γεννά το ίδιο ερώτημα. Αν οι κανόνες είχαν εφαρμοστεί στην ώρα τους, θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί το μοιραίο. Η νομιμότητα δεν είναι γραφειοκρατική επιβάρυνση. Είναι ο μόνος μηχανισμός προστασίας του εργαζόμενου που φεύγει το πρωί για το μεροκάματο και έχει δικαίωμα να επιστρέψει ζωντανός.
Σήμερα οι ίδιες υπηρεσίες που για χρόνια λειτουργούσαν με χαμηλή ένταση ελέγχων εμφανίζονται αυστηρές. Αυτό από μόνο του δεν είναι κακό. Κακό είναι να μην αναζητείται ποτέ η ευθύνη της αδράνειας. Ποιος ελέγχει την απουσία ελέγχου; Ποιος αξιολογεί τις υπογραφές που μπήκαν σε φακέλους που αποδεικνύονται ελλιπείς;
Οι «σαρωτικοί έλεγχοι» δεν αποτελούν απόδειξη ισχυρού κράτους. Αποτελούν έμμεση παραδοχή ότι για χρόνια το κράτος δεν έλεγχε με την ίδια ένταση. Η αυστηρότητα που εμφανίζεται μετά από μια τραγωδία δεν είναι πρόληψη. Είναι αντίδραση.
Η νομιμότητα δεν μπορεί να ενεργοποιείται μετά από μια κηδεία και να απενεργοποιείται στην καθημερινότητα. Αν το κράτος εμφανίζεται αυστηρό μόνο αφού υπάρξουν θύματα, τότε η αυστηρότητα δεν είναι ασπίδα προστασίας. Είναι καθυστέρηση.
