Το εθνικό πλαίσιο εφαρμογής του ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη απέκτησε η Ελλάδα, μετά την υπερψήφιση του σχετικού σχεδίου νόμου από την Ολομέλεια της Βουλής στις 16 Ιουλίου 2026.
Το νέο πλαίσιο δεν θεσπίζει διαφορετικούς κανόνες από εκείνους του ευρωπαϊκού AI Act. Καθορίζει, όμως, τον τρόπο με τον οποίο ο Κανονισμός θα εφαρμόζεται και θα εποπτεύεται στην Ελλάδα, ορίζοντας τις αρμόδιες αρχές, τις διαδικασίες καταγγελιών, τις διοικητικές κυρώσεις και τους μηχανισμούς υποστήριξης της έρευνας και της καινοτομίας.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου χαρακτήρισε την ψήφιση του εθνικού πλαισίου «θεμέλιο για την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας», υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι η ανάπτυξη της καινοτομίας μέσα σε ένα σαφές και προβλέψιμο περιβάλλον κανόνων.
Όπως ανέφερε σε δήλωσή του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, η τεχνολογία αποκτά ουσιαστικό περιεχόμενο όταν μεταφράζεται σε ταχύτερη εξυπηρέτηση, λιγότερη γραφειοκρατία και νέες δυνατότητες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.
Οι αρχές που θα εποπτεύουν την εφαρμογή
Κεντρική Αρχή Εποπτείας της αγοράς ορίζεται η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ενώ η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων αναλαμβάνει τον ρόλο της κοινοποιούσας αρχής.
Στην ΕΕΤΤ προβλέπεται επίσης η σύσταση Κέντρου Συντονισμού και Τεχνογνωσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Το πλαίσιο περιλαμβάνει ακόμη ενιαίο σύστημα υποβολής και διαχείρισης καταγγελιών, καθώς και διοικητικές κυρώσεις για παραβάσεις, οι οποίες θα μπορούν να επιβάλλονται και σε φορείς του Δημοσίου.
Παράλληλα, δημιουργείται Ενιαίο Μητρώο Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται από τη Δημόσια Διοίκηση, ώστε να υπάρχει καταγραφή και θεσμική εποπτεία των εφαρμογών που αξιοποιούν οι δημόσιοι φορείς.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη αφορά και το περιεχόμενο βαθυπαραποίησης, γνωστό ως deepfake. Το ψηφισθέν πλαίσιο προβλέπει ποινικές κυρώσεις για την αφαίρεση των υποχρεωτικών σημάνσεων διαφάνειας από τέτοιο περιεχόμενο. Δεν απαγορεύει συνολικά τα deepfakes, αλλά επιχειρεί να διασφαλίσει ότι ο πολίτης θα ενημερώνεται όταν εικόνα, ήχος ή βίντεο έχουν παραχθεί ή αλλοιωθεί με Τεχνητή Νοημοσύνη.
Διαφορετικοί κανόνες ανάλογα με τον κίνδυνο
Κεντρική αρχή του ευρωπαϊκού AI Act είναι η διαβάθμιση των υποχρεώσεων ανάλογα με τον κίνδυνο που μπορεί να δημιουργεί ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης για την υγεία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Οι απαιτήσεις, επομένως, δεν είναι ίδιες για ένα απλό chatbot ενημέρωσης και για ένα σύστημα που χρησιμοποιείται στην υγεία, στην εκπαίδευση, στην πρόσληψη εργαζομένων ή σε κρίσιμες δημόσιες υποδομές.
Για τις εφαρμογές υψηλού κινδύνου προβλέπονται αυστηρότερες απαιτήσεις, όπως τεχνική τεκμηρίωση, καταγραφή της λειτουργίας, αξιολόγηση συμμόρφωσης και δυνατότητα ουσιαστικής ανθρώπινης εποπτείας.
Η λογική του Κανονισμού είναι να αυξάνονται οι έλεγχοι όσο μεγαλώνει και η πιθανότητα μιας εφαρμογής να επηρεάσει σημαντικές αποφάσεις για τη ζωή, την εργασία ή τα δικαιώματα ενός ανθρώπου.
Ελεγχόμενες δοκιμές για επιχειρήσεις και ερευνητές
Σημαντικό μέρος του πλαισίου αποτελεί η λειτουργία ρυθμιστικών δοκιμαστηρίων, των λεγόμενων AI Regulatory Sandboxes.
Μέσα σε αυτά, επιχειρήσεις, νεοφυείς εταιρείες και ερευνητικοί φορείς θα μπορούν να δοκιμάζουν νέες εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης σε ελεγχόμενο περιβάλλον και με την καθοδήγηση των αρμόδιων αρχών.
Η πρόβλεψη στοχεύει κυρίως στη διευκόλυνση μικρομεσαίων και νεοφυών επιχειρήσεων, οι οποίες συχνά δεν διαθέτουν τους οικονομικούς και νομικούς πόρους μεγάλων τεχνολογικών οργανισμών για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του νέου κανονιστικού πλαισίου.
Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και το AI Factory «Pharos»
Το θεσμικό πλαίσιο συνδέεται με την ανάπτυξη της υπολογιστικής υποδομής που απαιτεί η Τεχνητή Νοημοσύνη.
Βασικό έργο αποτελεί ο εθνικός υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», ο οποίος προορίζεται να προσφέρει υπολογιστική ισχύ σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, δημόσιους φορείς και επιχειρήσεις.
Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» έχει καταγραφεί με επίδοση 85,69 petaflops στη διεθνή κατάταξη TOP500 και πρόκειται να αποτελέσει τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού AI Factory «Pharos».
Το «Pharos» σχεδιάζεται ως κόμβος πρόσβασης σε υποδομές, τεχνογνωσία και εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης, με έμφαση σε πεδία όπως η υγεία, η βιωσιμότητα, η ελληνική γλώσσα και ο πολιτισμός.
Η ουσιαστική δοκιμασία, πάντως, αρχίζει μετά την ψήφιση. Η αποτελεσματικότητα του πλαισίου θα εξαρτηθεί από τη στελέχωση των εποπτικών αρχών, την ταχύτητα λειτουργίας των ελεγκτικών μηχανισμών και την πραγματική δυνατότητα των πολιτών να γνωρίζουν πότε και με ποιον τρόπο ένα σύστημα Τεχνητής Νοημοσύνης επηρεάζει αποφάσεις που τους αφορούν.
