Σε έναν ρόλο που ξεπερνά πλέον την τήρηση βιβλίων και την υποβολή φορολογικών δηλώσεων καλούνται να λειτουργούν οι λογιστές και οι φοροτεχνικοί.
Το ισχύον πλαίσιο για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος τους υποχρεώνει να ελέγχουν ποιον έχουν απέναντί τους, ποιος βρίσκεται πραγματικά πίσω από μία επιχείρηση και αν υπάρχουν στοιχεία που αυξάνουν τον κίνδυνο παράνομων οικονομικών δραστηριοτήτων.
Με απλά λόγια, ο λογιστής δεν αρκεί πλέον να καταχωρίζει τα στοιχεία που του παραδίδει ο πελάτης. Πρέπει να διαθέτει διαδικασίες με τις οποίες θα μπορεί να αποδείξει ότι τον ταυτοποίησε, τον αξιολόγησε και δεν αγνόησε ενδείξεις που θα έπρεπε να του προκαλέσουν υποψίες.
Τι πρέπει να ελέγχουν οι λογιστές
Οι λογιστές οφείλουν να εξακριβώνουν την ταυτότητα του πραγματικού δικαιούχου μιας επιχείρησης και να γνωρίζουν ποιο φυσικό πρόσωπο βρίσκεται τελικά πίσω από μία εταιρική δομή.
Παράλληλα, πρέπει να ελέγχουν αν ο πελάτης ή ο πραγματικός δικαιούχος είναι πολιτικώς εκτεθειμένο πρόσωπο, στενός συγγενής ή συνεργάτης του, καθώς και αν περιλαμβάνεται σε διεθνείς λίστες κυρώσεων.
Για κάθε πελάτη απαιτείται επίσης αξιολόγηση κινδύνου, η οποία λαμβάνει υπόψη τη δραστηριότητά του, το οικονομικό του μέγεθος, τον σκοπό της συνεργασίας, το ύψος και τη συχνότητα των συναλλαγών, αλλά και την προέλευση ή τον προορισμό των χρημάτων.
Ο φάκελος του πελάτη πρέπει να ενημερώνεται και να περιλαμβάνει τα έγγραφα και τις πληροφορίες που αποδεικνύουν ότι εφαρμόστηκαν τα προβλεπόμενα μέτρα δέουσας επιμέλειας.
Τα σχετικά στοιχεία φυλάσσονται κατά κανόνα για πέντε χρόνια μετά τη λήξη της επαγγελματικής σχέσης, ώστε να είναι διαθέσιμα σε περίπτωση ελέγχου από τις αρμόδιες αρχές.
Δεν ευθύνονται για τον πελάτη, αλλά για τον έλεγχο
Ο λογιστής δεν καθίσταται αυτομάτως υπεύθυνος για κάθε παράνομη πράξη που μπορεί να διαπράξει ένας πελάτης του.
Καλείται όμως να αποδείξει ότι έκανε όσα προβλέπονται, ότι εξέτασε τις διαθέσιμες πληροφορίες και ότι δεν έκλεισε τα μάτια μπροστά σε προφανείς ασυμφωνίες ή ύποπτες συναλλαγές.
Εάν δεν μπορεί να ολοκληρώσει τον απαιτούμενο έλεγχο, το πλαίσιο προβλέπει ότι δεν πρέπει να προχωρά στη συναλλαγή ή στη συνεργασία και ότι εξετάζεται εάν συντρέχει λόγος αναφοράς στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.
Το βάρος είναι σημαντικό, καθώς ο επαγγελματίας μπορεί να μη διαθέτει ανακριτικές αρμοδιότητες ή πρόσβαση σε τραπεζικά δεδομένα, αλλά πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει ότι η έκταση των ελέγχων του ήταν ανάλογη με τον κίνδυνο που παρουσίαζε ο πελάτης.
Η προειδοποίηση του Λογιστικού Συλλόγου Αθηνών
Ο Λογιστικός Σύλλογος Αθηνών προειδοποιεί ότι οι ευθύνες και οι προσωπικοί κίνδυνοι για τον κλάδο αυξάνονται, καθώς ο λογιστής συνδέεται με το περιεχόμενο των οικονομικών στοιχείων που υπογράφει.
Σύμφωνα με τον Σύλλογο, έχουν υπάρξει περιπτώσεις στις οποίες η εμπλοκή λογιστών σε έρευνες οδήγησε ακόμη και σε δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Πρόκειται για προειδοποίηση του επαγγελματικού φορέα και όχι για αυτόματη συνέπεια κάθε παράβασης πελάτη.
Ο Σύλλογος καλεί τα λογιστικά γραφεία να διαθέτουν γραπτή και επικαιροποιημένη πολιτική κατά του ξεπλύματος χρήματος, οργανωμένο φάκελο πελάτη και τεκμηριωμένη αξιολόγηση κινδύνου.
Προτείνει επίσης η εργασία αυτή να αμείβεται χωριστά, καθώς αποτελεί πρόσθετη υπηρεσία με αυξημένο χρόνο, κόστος και επαγγελματική ευθύνη.
Τι αλλάζει με τον νόμο του 2026
Οι βασικές υποχρεώσεις ελέγχου των πελατών δεν θεσπίστηκαν τώρα, καθώς προβλέπονται ήδη από τον νόμο 4557/2018.
Με τον νόμο 5313/2026 αποσαφηνίστηκε το πλαίσιο εποπτείας του κλάδου. Η ΑΑΔΕ αναφέρεται ως ελεγκτική αρχή, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ως εποπτεύουσα αρχή και το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδος ως αρμόδιος φορέας για την επιβολή διοικητικών προστίμων στους λογιστές.
Η ουσιαστική αλλαγή για τον επαγγελματία είναι ότι το πλαίσιο δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μία θεωρητική υποχρέωση που υπάρχει μόνο στα χαρτιά.
Ο λογιστής καλείται να γνωρίζει τον πελάτη του, να αξιολογεί τον κίνδυνο που παρουσιάζει και, κυρίως, να μπορεί να αποδείξει σε έναν μελλοντικό έλεγχο ότι έκανε όσα όφειλε.
